گزیده متن: همشیره عزیزم، کاغذی امروز از شما رسید، خیلی خوشحال شده‌ام. نمی دانید چقدر پاییز در سوییس با صفا است. هیچ فصل سوییس به قشنگی پاییزش نیست. دیروز که یکشنبه و بعد از ظهرش شاگردها تعطیل دارند با کت و سه تا پانیسونرش رفتیم به یکی از دهات دور در وه وه که خیلی با صفا است و آنجا قدری گردیدیم و بعد چای مفصلی به سلامتی شما تناول کرده، وقت برگشتن را پیاده آمدیم. درست دو فرسخی راه است از آنجا تا وه وه، پیاده آمدیم و در دوساعت بدون اینکه من خسته بشوم و بدون اینکه یک دفعه بنشینم. در سویس خیلی مرسوم است راه رفتن. من که اول هیچ عادتی به راه رفتن نبودم، حالا ترقی کرده ام و چنانکه می بینید دو فرسخ راه را در دو ساعت می‌روم و بدون اینکه یک دقیقه بنشینم و بدون اینکه خسته بشوم. ولی چه راهی و چه چشم اندازی و دورنمائی. انسان واقعاً سیر نمی شود نگاه کند. خیلی یاد شما کردم. هرچه می خواهید بگوئید، در ایران ما به این قشنگی جا نیست، اگر هم هست که امروزه ممکن نیست انسان دست جمع رفته، حظی ببرد. نمی دانید من چقدر عاشق زندگانی در دهات هستم، بخصوص دهات کوچک. به عقیده من این شهر های بزرگ فرنگ با همه تیاترها شان، اپراهاشان، موزه‌هاشان، مجسمه هاشان و موزیک هاشان و غیره به پای این ده های کوچک که یک طرفشان جنگل و کوه، دو طرف دیگرشان زمین صاف برای کشت زار و یک رودخانه هم از وسطشان می گذرد، نمی رسد و چه موزیکی قشنگ‌ تر است از صدای زنگ گاوها و بزها در دامنه کوه یا در بیابان. من نمی فهمم چطور بعضی ها هستند شهر را از دهات و اصلا زندگی دهاتی و شبانی زیادتر و بلکه این آخری را هیچ دوست ندارند و بدشان میاد. من خیلی دلم می خواست علم فلاحت یاد بگیرم. علم خیلی خیلی خوشمزه خوبی است. اینطور وقتم را در وسط دهات می گذراندم و فایده ام برای ایران هم کمتر نبود. برای اینکه امروز برای ترقی ایران خیلی لازم است که فلاحتش ترقی کند. این را بهتان بگویم علم فلاحت علم بزرگی است و نمی دانید از دولت این علم چه ترقیات فلاحت کرده است. ولی بدبختانه کله من طوری است که از کارهای دستی و جسمانی خوشم نمیاد و کله من همیشه باید به مطالب روحانی مشغول باشد. از این جهت با اینکه زندگانی دهاتی را خیلی دوست دارم، ولش کرده و تحصیل مالیه خواهم کرد. ولی خیلی افسوس می خورم که کله یک دهاتی یا یک شبان را ندارم. ماها هی فکر می کنیم خودمان را می کشیم آخر به هیچ جا نمی رسیم. دهاتی ها فکر نمی کنند و به خودشان از این بابت ها زحمتی نمی دهند، از طرف دیگر از ما هم حسن اخلاقاً بالاتراند. مختصر خیلی روی این باب وراجی کردم، این مطلب را ول کرده برویم سر مطلب دیگر. حالا که این کاغذ را می نویسم از آنجائی که یکشنبه است، خانم کات بیکار است دارد توی سالون آن مارشی که کاسه اش را خداوندگاری آورده بود و خوشتان می آمد و اسمش مارش فونبرشوپن است می زند و صداش تا اطاق من که در طبقه اول است می رسد. یاد ایران و گرامافون کردم. امیدوارم به زودی باز دورهم جمع شده این موزیک و بیات کاو و غیره را خواهیم زد. حالا بالنقده باید صبر کرد و نصیحتی که بهتان می کنم فیلسوف باشید و بی خود اوقاتتان را از واقعات زندگانی تلخ نکنید که بی حاصل است. اگر انسان هر واقعه ای را به نظر خوب نگاه کند، هرچقدر ناملایم باشد به نظر کمتر بد می آید تا اینکه وقتی که انسان به نظر بد نگاه کند. این ذمه بر کسی است که در دنیا به خوشوقتی و خوشحالی زندگی کند و این ممکن نیست مگر اینکه انسان هیچ واقعه ای را هر چقدر بد باشد به بدی نگیرد و فکر بکند به واقعات بدتر از اینکه وارد شده است و به قول پیرزن ها بگوید دنیا دو روز است آن هم همش روز به روز است. مختصر نمی دانم چرا امشب اینقدر وراج شده ام گاهی از طبیعت می نویسم گاهی از فیلسوفی مثل کنیز ملا باقر ورور می کنم. حالا که وقت هست و قلم روان، روی فرانسه تان خواهم نوشت. اولاً امیدوارم به زودی شما بعضی مطالب کوچک کاغذ خودتان را بدون کمک معلمه تان فرانسه برای من خواهید نوشت، ثانیاً کتاب های سهلی که از پاریس خواسته بودم رسید رویشان نمره گذاشته ام. اولی و دومی هر دو به یک سهلی هستند و گمان نمی کنم از این سهل تر به فرانسه چیزی نوشته شده باشد، اما سوم قدری مشکل تر است کتاب بزرگ از همه این سه تا مشکل تر و حکایت های بالنسبه بزرگ تر درش است و این را هم بگویم این اول کتاب فرانسه بود که من پیش خودم خوانده ام. از آن وقت تا به حال سه سال ونیم گذشته است. حالا هم برای شما می فرستم، امیدوارم یکی از اول کتابهائی باشد که شما به زبان قشنگ فرانسه خوانده باشید. اما مطالب این کتاب ها از آنجائی که برای بچه ها نوشته شده است مثل زبانش خیلی سهل و آسان است، بطوری که به کنایه و اشاره هم می شود فهمید و مطالبشان روی حسن اخلاق و قدری جغرافی و تاریخ نوشته شده است. تمام مطالبی هست که دقیقاً شما می دانید ولی با این بد نیست خواندنش و اصلا شما برای زبان می خوانید اول شروع کنید به اولی یا دومی اگر دیدید که خیلی سهل هستند و شما بدون زحمت می خوانید که شروع کنید به سومی و بعد از سومی به کتاب بزرگ. اگر سومی هم سهل است برایتان که شروع کنید فوری به کتاب بزرگه. یقین است که این کتاب ها را پیش خودتان بخوانید و با کمک دیکسینرتان ولی در صورتی که کلمه را پیدا نکنید برای فهمیدن معنی حکایت لازم باشد حتماً از معلمه تان بپرسید. وقتی که این کتاب ها را خواندید برای من بنویسید که یک درجه سخت تر برایتان بفرستم. باید همانقدر که در زبان ترقی می کنید، همان درجه کتاب مشکلتر بخوانید. اما حالا که معصومه خانم هم شروع کرده است به تحصیل فرانسه وقتی که به درجه رسید که کتاب ترجمه کند بد نیست که او هم شروع کند پیش معلمه تان [ناخوانا] است به ترجمه کردن نمره یک یا دو برای اینکه این دو کتاب از تمام آن کتابهایی که در طهران داشتید در عهد من سهل تر و مخصوصاً برای بچه ها سن معصومه خانم نوشته شده است. به این کوچکیشان تماشا نکنید در اغلب مدارس بچه گانه فرانسه اینها اول کتاب هایی هستند که به بچه ها برای [نامه ناتمام است].