سال ۱، شماره ۲۲۸ (۲ جمادی‌الثانی ۱۳۲۸/ ۱۲ ژوئن ۱۹۱۰)، ص ۲. (امتحان ثانوی مدرسه ام‌المدارس) یوم شنبه و یک‌شنبه ٢٥ و ٢٦ شهر جمادی‌الاولی مدرسه امتحان هشت ماهه خود را در فارسی و عربی و احکام شرعیه فرانسه انگلیسی هیئت جغرافیا حقوق اساسی در نهایت شکوه داده و بحمدالله واالمنه در محضر جمعی از خواتین محترمه و خانمهای مدرسه آمریکای [یی] و معلمات از [ناخوانا] و مدیرهای مدارس و اولیای اطفال تمام تلامذه کمایبقی از عهدۀ ادای تکالیف امتحانیه برآمدند و زحمات نوع‌پرستانه خالصانه خدام مدرسه را هدر ندادند در ضمن این خطابه را که یکی از معلمات نطق نموده برای استحضار خاطر تمام خانمها درج میشود خدمت خواتین محترمه جسارت مینمایم که هرکس از ملتی باید بقدر همت و توانائی خود در ترقی وطن عزیز خود کوشش کند و بداند که اگر بقیامت با یکدیگر [ناخوانا] داشته باشيد ترقی وطن غیرممکن است بلکه روز بروز حالت [ناخوانا] و اسباب شکست و تنزل بیشتر فراهم خواهد آمد حصول اتفاق منوط بپی بردن اسباب ترقی و علل تنزل و ایقان و اتفاق بانهاست بعبارت ساده باید اول راه را از چاه فرق بدهند بعد اتفاق نمایند و نیز معنی شرف و حب وطن و خواص ملیت و آثار ایلیت را بدانند و محقق است که حصول این تشخیص و ادراک این مراتب موکول بعلم و بیداری قوم است پس بیائید قلبهائیکه زنگ جهل و بی‌علمی گرفته با آب زلال علم بشوئید و این نونهال مادر عزیز وطن یعنی مشروطه را باب حیات علم آبیاری نمائید ولی افسوس بدبختانه اگر هم چند نفر نوع‌پرست وطن‌دوست از برای خدمت و ترقی نوع حاضر میشوند که جمعی را از وادی جهل بشاهراه علم و تمدن برسانند در عوض امتنان و تشویق بعضی بیانات مستهجن قلوب ایشانرا مکدر ساخته نمیگذارند مشغول زحمت‌کشی و فداکاری خود باشند تصور بفرمائید مدرسه بازکردن و از عهدۀ پرستاری و تربیت اطفال برآمدن و مواظب حال ایشان بودن و خود را مسئول جماعتی از اطفال بی‌حس و شعور نمودن و از عهدۀ امانت‌داری و نگاه‌داری ایشان برآمدن انصافا کاری سترگ و امری بس بزرگ است تحمل خیلی مشقت و زحمت لازم دارد جمعی که خود را فدائی اطفال شما میسازند نه خواب خود را می‌فهمند نه خوراک خود را میدانند و تمام هم و سعی‌شان صرف مواظبت اطفال شماست بعبارت اخری خود را از تمام لذایذ و حظائظ عام محروم کرده‌اند بخیال اینکه شاید آن نونهالان شما را ادب بیاموزند و از جهل برهانند در عوض این زحمات یک دسته از مفسدین بدخواه وطن دشمن معارف دور خود جمع شده بعضی نسبتها میدهند بکسانیکه در تمام عمر پسر غیر مکلف هم دست ایشان را لمس نکرده و یک جمعی از اشخاص با عصمت و عفت را دوچار فکر و غصه کرده‌اند هرچند کسی که دارای سلامت نفس و مشعر صحیح است بمصداق (اذا جائکم فاسق بنبأ فتبینوا) بخرافات و اراجیف ایشان گوش نخواهند داد ولی حرف در اینجاست که بعضی ساده‌لوحان را از اوضاع جدیده و معارف و مدارس منحرف و منزجر میسازند ای وای تا کی تا چند جاهل خواهید بود. آخر فکری بحال خراب خود نمائید ره چنان رو که ره روان رفتند آیا مکتب خانه چه برتری بر مدرسه داشت و دارد آیا همه ما نمیدانیم ملاباجی خانم در زیر یک کرسی یک لحاف خودش شوهرش با جمعی از دختران دوشیزه بسر نمیبرد[میبرد] و اگر بالاتر رویم دخترهای خود را سر کوچه‌ها خدمت جناب میرزا نمی‌فرستادیم که خودش مرد و جمعی شاگردان نوجوان هم داشت از آن هم به‌گذریم حضرات اعیان دخترهای خود را در اوطاق تیره‌‌ئی نزد یک نفر معلم جوان یا پیر مشغول تدریس نمی‌نمودند حالا چه شده و چگونه قابل تعقل است که مدرسه‌ئی که یکنفر پسر پنج‌ساله در آن راه ندارد مدیره زن رئیسه زن ناظمه زن معلمه زن فراشه زن با کمال مواظبت و سرپرستی از اطفال شما باید این‌گونه مزخرفات شنید آخر تا کی تا چند خوابید آیا هنوز هم وقت بیداری شما نرسیده بخدا قسم کسیکه وطن خود را نشناخت خود را نشناخت و کسی که خود را نشناخت خدا را چگونه می‌شناسد پیغمبر اکرم صلی الله علیه و سلم میفرماید حب الوطن من الایمان و در تحصیل این مراتب شخص ناگزیر است از تحصیل علم لهذا از تمام خواتین بنات وطن خواهش می‌نمایم که خیالات فاسده را کنار گذاشته راه اتفاق و تمدن و علم را پیش گیرید و دیگران را هم مانع شوید حاصل کلام این است بیائید بر خود ترحم کنید اگر شما بر خود رحم نکنید کسی بر شما رقت و شفقت نخواهد کرد وطن را ترقی دهید ترقی وطن ترقی خودتان است و آن در دست خود شماهاست نظری بحال مسکنت و فقر مملکت معطوف دارید و دارائی خودتان را بدست خود آتش نزنید صرف ملبوس و زینت‌آلات خارجه ننمائید بپارچهای وطنی قناعت نمائید که کم خرج و بالانشین است باید بدانید لباس از بدن کسب شرافت میکند نه بدن از لباس زیرا که اگر ابریشم باشد شرافت از کرم است اگر از پشم است از گوسفند یا شتر است اگر از پنبه باشد شرافت از تخم و زمین است پس بدانید شرافت انسان بلباس نیست بلکه بعلم و هنر و مکارم اخلاق است [هنر بنمای اگر داری تو گوهر * گل از خار است ابراهیم از آزر]
بقیۀ مذاکرات تفصیل فوائد ملابس وطنی و حذر از زینت‌آلات خارجه و سائر ترتیبات ترقی و مباحث پیشرفت امورات معاشی و مدنی کاملا هر هفته روزهای شنبه در مجلسی که در همین موضوع در این مدرسه منعقد میشود سه بغروب مانده از خانمهای ترقی‌خواه معارف‌پرور متمنی است از حضور خود خدام مدرسه را مفتخر فرمایند و نیز از بی‌توجهی وزارت معارف شکایت داریم چرا بذل عنایت نمیفرماید مدارسی که بی‌اجازه و بدون پرگرام صحیح اشخاص غیرمعروف ایجاد نموده‌اند و ابدا شرایط مقرره را ملحوظ نداشته‌اند امیدواریم وزارت معارف توسط خواتین عفیفۀ عالمه تفتیش در مدارس نموده تکمیل نواقص و موجبات پیشرفت دوشیزگان را بنماید